Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu
DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU

          Son yıllarda oldukça artan, daha çok çocukluk döneminde görülen, sonraki dönemlerde de devam edebilen bir davranış bozukluğudur. Genelde hem dikkat dağınıklığı hem hiperaktivite birlikte görülür. Sadece dikkat dağınıklığı ya da sadece hiperaktivitenin görüldüğü durumlar da vardır.

          Zeka bölümleri normal dağılımdaki gibidir. Yani DEHB olan bir çocuk, çok zeki, normal bir zeka düzeyinde ya da zeka geriliğine sahip olabilir. Toplumdaki “Hareketli çocuk çok zekidir” tanımlaması tamamen önyargıdan ibarettir. Ama DEHB olan bir çocuk çok zeki bile olsa, dikkat dağınıklığı yüzünden var olan potansiyelini kullanamayacak ve muhtemelen başarısız olacaktır. “Aslında çok zeki, istese/çalışsa yapar”, “Aklı sadece yaramazlığa çalışıyor, biraz da ders çalışsa çok başarılı olacak” gibi savunmalarla çocuğun kendiliğinden düzelmesini beklemek, eğitim hayatına geri dönüşsüz zararlar verebilir. Bir çocuk ne kadar zeki olursa olsun, eğitimi zincirin halkaları gibi düşünürsek, bir alt sınıfın derslerini başaramadan üst sınıfı anlaması zorlaşacaktır. O yüzden erken teşhis edilip tedaviye başlanması çocuğun yararına olacaktır.
 
BELİRTİLER
 

Dikkat eksikliği:

- Dikkati kolayca dağılır.
- Çok kısa sürelidir (Genelde veliler 5-10 dakikadan fazla verimli bir şekilde ders çalışamadığını söyler).
- Hafızası zayıftır.
- İşini bitirmede zorlanır, kendini veremez.
- Dinlediği hikayeleri anlatmakta güçlük çeker.
- Başkalarını dinlemede zorlanır, dinlemiyormuş gibi görünür.
- Çok sık eşya kaybeder.
- Sakardır.
- Detayları gözden kaçırır.
- Birçok alanda çok zeki gibi görünmesine rağmen okulda başarısızdır.
 

Hiperaktivite:

- Yaşıtlarıyla kıyaslanınca çok hareketlidir.
- Sınıfta düzgün oturamaz, bir bahaneyle kalkar dolaşır ya da sürekli bacaklarını sallar, kıpırdanır.
- Grup içinde sırasını beklemekte zorlanır.
- Tehlikeli işlere ya da oyunlara kalkışır.
- Sınıf ya da okul kurallarına uymakta zorluk çeker.
- Gergin ya da rahatsızdır (Dudaklarını ısırır, saçıyla oynar, sık tuvalete gitmek ister).
- Yaşına uygun davranmaz, daha çocuksu hareketler yapar.
- Davranışının sonucunu düşünmeden hareket eder.
- Arkadaşlarına kötü davranma, vurma davranışları görülür.
- Aile bireyleriyle de geçinemez. Anne-baba otoritesine karşı çıkma, kardeşe kötü davranma gibi.
 

          Bunlara ek olarak DEHB olan çocukların anne karnında bile daha hareketli olduğu, bebeklik döneminde çok az uyuduğu da bilinmektedir.
          Yukarıdaki belirtilerin birçoğu çocuğunuzda varsa, DEHB olduğu düşünülebilir. Ama kendi başınıza teşhis koymak yerine mutlaka bir uzmana danışmalı ve gerekli testleri yaptırmalısınız.
 

NEDENİ

          Tam olarak bilinmemekle birlikte genetik yatkınlık ve çevresel faktörlerin birlikte etkili olduğu düşünülmektedir. Ebeveynlerinde DEHB olan çocuklarda görülme sıklığı iki kat fazladır. DEHB olan çocukların beyinlerinde yapısal ve nörokimyasal farklılıklar olduğu da öne sürülmektedir. Olası çevresel faktörler, belli toksinlere (kurşun gibi) maruz kalma ve belirli ebeveynlik davranışlarını içermektedir. Aile gerilimi, kötü ebeveyn-çocuk ilişkileri DEHB’li çocuklarda sık görülür. Tutarsız ebeveynlik, sınırlı finansal ya da sosyal kaynaklar da etkilidir. Birincil temelin genetik ve nöroanatomik yatkınlık olduğu, aile ve sosyal çevreyle de bu bozukluğun arttığı ya da azaldığı düşünülmektedir.
 
          Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu’nun tedavisi bir tek şekilde yapılmamaktadır. Çocuğun dikkatini arttıracak ve aşırı hareketliliğini azaltacak ilaçların yanı sıra, aile, çocuk ve öğretmenle birlikte davranış değiştirme yoluyla da oldukça fayda sağlanmaktadır. Aile çocuğuna nasıl davranacağını bilir, çocuk neleri, nasıl yapması gerektiğini öğrenir ve öğretmenle de bu konuda işbirliği yapılırsa bu sorunla baş etmek daha kolay ve hızlı olacaktır.
PSİKOLOG                      
           Hatice ZENGEL                   
 
Psikolog Hatice ZENGEL
null