PERİFERİK ARTER HASTALIĞI

Sık rastlanan bir dolaşım problemi olan periferik arter hastalığı vücuda kan taşıyan damarlarda daralma ve taşınan kanda azalma ve yetersizlik ile karakterlidir. Böyle bir hastalık söz konusu olduğunda genellikle bacaklarda yeterince kanlanamamaya bağlı bulgular ortaya çıkar, özellikle yürüyüş sırasında gözlenen bacak ağrısı en sık rastlanan bulgudur. Aterosklerozun (damar sertliği) bacak arterlerini tutması önemli bir nedendir. Kalpten kalça ve bacaklara giden damarlarda daralma ile karakterli periferik arter hastalığı genel olarak erken yakalanabildiğinde egzersiz, sağlıklı diyet ve sigaranın bırakılması ile başarılı şekilde tedavi edilebilmektedir. Aynı tedavi kalp hastalığı ve inme riskini azalmasında da etkili ve yardımcı olacaktır. 

BULGULAR 

Periferik arter hastalarının yarısında ya hafif bulgular vardır ya da hiç bulgu yoktur. Hastaların üçte birinde aralıklı bacak ağrısı söz konusudur. Bacak ve kollarda hareket sırasında kas ağrısı ve kramplar gözlenmesi ve birkaç dakika istirahatle ağrının kaybolması bu hastalık için tipik olan ağrıdır. Ağrının yeri tıkanan damarın yerine bağlıdır ve genelde en çok baldır bölgesi tutulur. Ağrının şiddetli olması ve normal fonksiyonları engelleyecek düzeye ulaşması mümkündür. Diğer bulgular şunlar olabilir:

Hastalık ilerlediğinde ağrı istirahatte de görülmeye başlar. Bazen uykuyu engelleyecek kadar şiddetli olabilir. Bacakları kanepenin kenarına kaldırarak veya oda içinde biraz hareket ederek ağrı hafifletilebilir. 

NEDENLER 

Periferik arter hastalığının en önemli sebebi aterosklerozdur. Arter duvarlarında yağ depozitlerinin birikmesi ve bunların dolaşımı engellemesi sonucu hastalık meydana gelir. Diğer nedenler ise pıhtı oluşumu, yaralanmalar, bazı anatomik bozukluklar ve enfeksiyonlardır. 
 
RİSK FAKTÖRLERİ

Periferik arter hastalığı riskini arttıran durumlar:

Özellikle sigara içimi ve diyabet hastalık riskini çok arttırır ve ayrıca hastalığın komplikasyonlarının riskini de arttırırlar. 

NE ZAMAN HEKİME BAŞVURULMALI?

Eğer bacak ağrısı, uyuşması gibi bulgularınız varsa bunları yaşlanmanın normal olayları gibi değerlendirmemelisiniz. Eğer aşağıdaki bulgulardan herhangi biri mevcutsa doktorunuza başvurmalısınız;

Bu hastalıkta erken tanı sadece ayak ve bacaklarınızı kurtarmak için değil aynı zamanda kalp krizi, inme ve bunlar gibi problemlerin önlenebilmesi açısından da önemli ve değerlidir. 

TANI

Doktorunuz bacak ve ayaklarınızda nabzınızı da muayene ederek ayrıntılı bir muayene yapacaktır. Bu bölgedeki arterleri steteskopla dinleyebilir, ayaklardaki yaraları dikkatle inceleyip, bacaktan tansiyon ölçümü yapabilir. Ayrıntılı muayeneye ek olarak aşağıdaki testler istenebilir:

KOMPLİKASYONLAR

Periferik arter hastalığı bacak ve ayaklarda zor iyileşen veya iyileşmeyen yaralar açılmasına neden olabilir. Eğer şeker hastalığı söz konusuysa yara oluşma riski daha da yüksektir. Bu yaralar zamanla gangren oluşumuna yol açabilir. Bu ise bacağın kesilmesi ile sonlanabilir. İnme ve kalp krizi gibi komplikasyonlar da oldukça sık görülür. Çünkü bunların nedeni de aterosklerozdur. 
 
TEDAVİ

Periferik arter hastalığı tedavisinin 2 büyük hedefi vardır, ilki şikayetlerin düzeltilmesi, ikincisi ise aterosklerozun azaltılarak kalp krizi ve inme riskinin de düşürülmesidir. Hayat tarzındaki düzenlemeler, sigaranın bırakılması, diyet değişiklikleri ve egzersizin yanı sıra ilaçla tedavi, kolesterolün düşürülmesi başta ağrı olmak üzere diğer bulguların ve komplikasyonların ortadan kaldırılması için gerekli adımların başında gelir. 

İlaç tedavisi:

ANJİYOPLASTİ VE CERRAHİ TEDAVİ:

Anjiyo ile tıkalı damara ulaşılıp tıkanma bölgesine stent yerleştirilerek tıkanıklığın açılması, bypass amelyatı ile tıkanan damarın yerine başka bir damar takılarak dolaşımın yeniden sağlanması, pıhtı çözücü tedavilerin damar içine girilerek uygulanması diğer tedavi yöntemleridir. Kontrol altında uygulanacak bir egzersiz programı size önerilebilir. Bu şekilde uygun oksijenlenme sağlanarak tedaviye yardımcı olunabilir. 

TEDBİRLER

Pek çok kişi sadece sigarayı bırakarak ve sağlıklı bir yaşam tarzına geçerek periferik arter hastalığını durdurmayı başarmıştır.

KRONİK VENÖZ YETMEZLİK (VARİS)

Normalde atar damarlar tarafından hücrelere kadar taşınan oksijenli kan, kullanıldıktan sonra ven adı verilen toplar damarlar tarafından kalbe taşınır. Her organın kendine ait, kirli kanı taşıyan bir toplar damarı bulunur. Hepsinde olmasa da genelde bu damarlarda kanı kalbe doğru yönlendiren ve geri kaçmasını engelleyen kapakları var.

Varis nedir ve sıklığı nedir?

Varis bacak toplardamarlarının genişlemesi, uzaması ve büklümlü hale gelmesi olarak tanımlanır. Ülkemizde sağlıklı istatistikler bulunmadığından tam sıklığını bilmiyoruz. Ancak batı toplumumunda % 10-20 gibi yüksek oranda görülmektedir. Buradan yola çıkılarak Türkiye’de 5 milyon bireyde değişik derecelerde varis olduğu öngörülebilir. Kadınlarda erkeklerden daha sıktır. Yaşla birlikte varis görülme olasılığı çok artmaktadır.

Neden oluşur?

Aslında varisin oluşma nedeni tam olarak bilinmemektedir. Oluşan temel sorun toplardamar duvarında oluşan yapısal bozukluk nedeniyle damarın genişlemesidir. Ancak asıl başlangıcın damar duvarındaki bozukluk mu, yoksa kapakçıklardaki hasar mı olduğu net değildir. Varise ailesel bir yatkınlık söz konusudur ve olguların önemli bir kısmında aile bireylerinde de varis vardır.
Hamilelerde de varis sıktır. Bunun nedeni erken dönemde değişen hormonal dengedir. Bilindiği gibi hamilelik sürecinde anne de bazı hormonların düzeyi çok artar. İşte bu hormonlar damar duvarındaki düz kasları da etkiler ve damarlar genişler. Daha ileri hamilelik döneminde anne rahminde büyüyen bebeğin mekanik olarak etraftaki toplardamarlara baskı yapmasıda rol oynar. İyi olan doğum sonrası birkaç ay içinde bu varislerin %60-70 oranında düzelmesidir.

Varislerin daha nadir olan nedenleri de vardır. Derin toplardamarları tıkalı olan bireylerde yüzeysel toplardamarlar tüm bacağın kirli kan dönüşünü üstlenirler. Bu nedenle çapları artar ve varis görünümü alırlar. Ancak bu damarlara dokunulmamalıdır, çünkü bunlar vücudun bir savunma mekanızmasıdır. Ayrıca atardamar ile toplardamarlar arasında bağlantılar oluşan bazı hastalarda da varis oluşabilir. Buradada altta yatan hastalık düzeltilmelidir.

Normal ve anormal kapakçıkların çalışması. Sağdaki kapağın fonksiyon bozukluğu kanın bacağa geriye kaçmasına ve yakınmalara yol açacaktır.

Hastalığın dereceleri nedir?

Toplardamar hastalıklarının şiddeti günümüzde 0-6 arasında belirtilmektedir:

Derece O: Görülebilen toplardamar hastalığı yok
Derece 1: 1-3 mm çapında ince varisler
Derece 2: Çapı 4 mm üzerinde olan gerçek varisler
Derece 3: Bacakta şişlik
Derece 4: Ciltte kahverengi-siyah değişiklikler 
Derece 5: Cilt değişiklikleri ve ayak bileği çevresinde iyileşmiş yara
Derece 6: Açık yara olması (hemen daima ayak bileği içi tarafında)

Varis Tipleri

Yakınmalar:

Çapı 1 mm civarında olan genişlemelere kılcal varis denmektedir.  Kılcal varisler genelde görüntü bozukluğu dışında bir yakınmaya yol açmazlar. Özellikle çapı 3-4 mm üzerinde olan varislerde ise görüntü bozukluğuna ek olarak belirgin yakınmalar başlar.  Uzun süre ayakta kalma sonrası bacakta ağrı, şişme, hassasiyet ve ağırlık hissi oluşabilir. Hastalar bacakta sürekli bir sızlama olduğunu ve dinlenseler de kolay kolay geçmediğini farkederler. Bu yakınmalar günün sonuna doğru çok belirgin hale gelir ve hastalar ayakkabılarının dar geldiğini tanımlar. Bayan hastalarda adet dönemlerinde yakınmalar belirgin olarak artar. Geç dönem varis hastalarında özellikle ayak bileği iç tarafında şişme ve siyaha yakın renk değişikliği başlar. Bu alan kaşıntılıdır ve ayakkabı vurması gibi küçük kaza ile yara açılabilir. Bu yaralar tipik olarak geniş, ancak derin olmayan yaralardır, tedavi çok güçtür. Açılan bu yaraların kapanması için uzun süren pansumanlar gereklidir ve tedavi hayat boyunca süregelir.

Tedavi edilmeyen varislerde gelişebilecek bir diğer komplikasyon enfeksiyondur. Varis kanın göllendiği alandır ve kan mikroplar içinde çok iyi bir beslenme ve çoğalma ortamıdır. Enfeksiyon gelişirse bu alanda kızarıklık, bölgesel ısı artışı, hassasiyet ve şişlik oluşur. Tedavi öncelikle antibiotikler ile enfeksiyonun kontrolüdür.
Tanıda kullanılan radyolojik yöntemler:  Günümüzde en sık kullanılan yöntem Doppler ultrasondur. Bu yöntem ile gözle görülemeyen derin toplardamarlar incelenebilmekte, kapak yetersizliği değerlendirilebilmektedir. Varis tedavisi öncesi altta yatan tüm sorunları anlayabilmek için Doppler ultrason gittikçe daha sık kullanılmaktadır.

Vücudun tüm yükünü taşıyan bacaklardır. Kanın yerçekimine karşı ayak parmaklarından başlayarak yukarı doğru kalbe geri dönmesi, bir nehirin tersine akması kadar zor. Atardamarlarda kanı pompalayan kalptir. Bu görevi bacaklarda kas pompası adını verdiğimiz baldır adeleleri üstlenir. Özellikle dizaltındaki baldır adeleleri yürürken kasılarak kirli kanın büyük kısmını taşıyan kaslar arasındaki iç toplar damarları sıkıştırarak kanın kalbe doğru ilerlemesini sağlarken, kapaklarda kanın geri kaçmasını engeller. Tıpta  kronik venöz yetmezlik adı verilen varisler (özellikle bacaklarda) bu mekanizmanın bozulması sonucunda toplar damarların belirginleşerek, genişlemesi ve kıvrımlaşmasıdır. Vücudumuzdaki belirli bir bölgesindeki venlerin (toplar damarların) düzensiz bir biçimde uzaması, genişlemesi ve kıvrımlar oluşturmasına varis denir. Latince varix kelimesinden türetilmiştir. Varix kıvrım yapmış anlamına gelir. Kalbimizden kaynak alıp bacaklarımıza giden temiz kan yerçekiminin ve kalbin basınçlı pompalamasından dolayı arterler vasıtası ile kolayca yol alırken kirli kanı kalbe götüren toplardamarlar yerçekimi gücüne karşı çalışırlar. Yerçekimine karşı kanın geri taşınması işlemi başlıca 3 etkenin yardımı ile gerçekleşir.

Alt bacak kaslarının kasılarak pompa etkisi göstermesi

MODERN AÇIK CERRAHİ

Geleneksel stripping ameliyatı,  sonuçları iyi olmakla beraber,  toplar damarın çıkarılması sırasında uygulanan teknik nedeniyle etraf dokulara oldukça hasar veren  bir işlemdir. Son yıllarda geliştirilen yeniliklerle açık cerrahi çok farklı uygulanmaya başlamıştır. Ameliyattan  önce uygulanan damar ultrasonu ile varis kaynağı olan toplar damarlar işaretlenmekte, bu sayede ameliyat planı çok güvenilir şekilde yapılabilmekte ve uygulanacak kesiler görünmeyecek kadar çok ufak olabilmektedir. Kasığa yapılan 2 cm lik kesi ve diz altına yapılan 2-5 mm lik iz bırakmayan ufak kesilerden varis kaynağı olan toplar damarlar çıkarılabilmektedir. Hasta aynı endovenöz lazer uygulaması gibi 1 gün sonra taburcu olmaktadır. Hastaya ameliyat sonrasında özel bir varis çorabı giydirilmektedir. Ameliyat sonrası günlük yaşantıda herhangi bir kısıtlama getirilmemektedir. Ameliyat sonrası  ağrı ve deride geçici olabilecek renk değişiklikleri bu şekilde uygulanan açık cerrahi ile endovenöz ablasyon yöntemlerine göre çok daha az olmakta ve endovenöz lazer sonrası olabilecek nüks (tekrarlama) ihtimali de ortadan kalkmaktadır. Bu nedenle son yıllarda bir çok hastada tekrar açık cerrahi tercih edilmeye başlanıldı.

Mutlaka cerrahi tedavi gerekteren varisler.

 ENJEKSİYON  TEDAVİSİ (SKLEROTERAPİ)

İlaç ile varis kapatma yöntemi özellikle yankanal toplardamarlarında, ipliksi damar varislerinde ve retiküler varislerde kullanılır. Bu yöntem ipliksi varislerde ve retiküler varislerde görsel açıdan secilir. İlaçla varis kapamanın prensibi hastalanmis toplardamara özel bir ilac enjekte edilerek toplardamarın iç duvarlarının kalıcı olarak birbirine yapışmasını sağlamaktır. Aynı sekilde Lazer ışını da kullanılabilir. Bunlar cildin üst yüzeyinden geçip, ipliksi varisleri kapatır.

Skleroterapiye uygun varis

İLAÇ TEDAVİSİ
Venoprotektif denilen toplar damar cidarındaki kasları güçlendirdiği söylenen ilaçlar toplar damar basıncına bağlı olarak çevre dokulara sızan sıvının azalmasını sağlayarak şikayetleri azaltır. İlaç bırakıldığında şikayetler yeniden başlar. İlaç kullanımı varisi iyileştirmediği gibi ilerlemesinide durduramaz. Özellikle hamilelik döneminde belirginleşen varislerde diğer tadavi yöntemleri erteleneceği için geçici olarak kullanılabilir.

HEMODİYALİZ HASTALARINDA DAMAR YOLU SEÇENEKLERİ

Niçin hemodiyaliz için damaryolu gereklidir?

Hemodiyaliz makinesinin yeterli diyaliz yapabilmesi için dakikada 300-400 cc kadar kana ihtiyacı vardır. Vücudumuzda bu kadar yüksek akımı sağlayabilecek sürekli kullanıma uygun bir damar yoktur. Bu sebeplerle bu akımı sağlayabilecek damaryollarının oluşturulmasına ihtiyaç vardır.

Hemodiyaliz amaçlı damaryolları hangileridir?

Damaryolları fistül,  greft (yapay damar)  ve kataterdir.

Damaryolu ideal olarak ne zaman hazırlanmalıdır?

Böbrek yetmezliği tanısıyla izlenen hastalara ideal olarak diyaliz başlamadan  3-6 ay önce damaryolu hazırlanmalıdır.

Damaryolu nerede oluşturulacak ?

Damaryolunuz öncelikle az kullandığınız kolunuzda oluşturulur. Damar yapınıza göre el bileği veya dirsekte damaryolunuzun oluşturulmasına karar verilir. Kollardaki seçenekler bittiysebacakta yapay damar seçeneğini cerrahınız size  sunabilir.

Damaryolumun kullanılabilir hale gelmesi için ne kadar süre gereklidir?

Fistülün olgunlaşması için en azından 1 ay, ideal olarak 3-4 aylık bir süre gereklidir.Bu esnada damarlar kalınlaşır ve toplardamarın çapı ve duvar kalınlığı artar. Greftlerin kullanılabilmesi için 2-3 haftalık olgunlaşma ve iyileşme süresi gereklidir. Bu sürede greftte akım artar ve tekrarlayan iğne girişleri için daha sağlam bir yapı kazanır.

Katater Nedir?

Katater diyalize girmek için büyük toplardamarlara takılan esnek boru sistemidir. Kataterin dışında kan alıp vermeye yarayan 2 bağlantı bölümü vardır. Diyaliz seansı sırasında bir bağlantıdan kan alınır, makinede kan temizlenir ve diğer bağlantıdan hastaya geri verilir. Kataterler kalıcı damaryolunuz olmadığında veya fonksiyon kaybı geliştiğinde uygulanan yöntemdir. Geçici diyaliz kateterleri boyundan veya kasıktan yerleştirilir. Kataterler tecrübeli kişiler tarafından her türlü kalp ve damar cerrahisi müdahalesinin yapılabileceği merkezlerde takılmalıdır. Kataterler yerleştirildikten hemen sonra kullanıma hazırdır. Kataterler kalıcı damaryolu çalışır hale gelinceye kadar hastalara zaman kazandırır. Boyundaki kataterler ideal olarak 3 hafta, kasıktaki kataterlerin ise 1 hafta kullanılması önerilmektedir. Diyalizde tercih edilen yöntem boyun kateterleridir.

Neden boyundan takılan kataterler tercih edilmektedir?  

- Boyun kataterleri hastanın günlük yaşamda daha az kısıtlamaya yol açar.
- Boyun kataterlerinin tıkanma ihtimali daha azdır ve daha uzun süre kullanılabilir.
- Boyun kataterlerinin enfeksiyon riski daha azdır.
- Boyun kataterleri fistül ve greft operasyonları için daha az sorun yaratır.

 Kataterlerin sakıncaları ve potansiyel riskleri nelerdir?

- Boyun kataterleri boyun hareketlerinde ve konforlu uyuma pozisyonunda bir miktar kısıtlama yapabilir. Kasık kataterleri ise yürüme ve diğer günlük aktivitelerinizde kısıtlanmaya yol açar.
- Kataterler uzun süre kullanıma uygun değildir. Kataterlerin uzun süre kullanımı enfeksiyon riskini artırır. Enfeksiyon genellikle kataterin çıkarılmasını veya enfeksiyonun diğer organlara yayılmasını önlemek için antibiotik tedavisini  gerektirir
- Aşırı terleme özellikle yaz aylarında enfeksiyon riskini artırabilir.
- Katater ile banyo yapamazsınız, denize ve havuza giremezsiniz.
- Katater takılması sırasında hayati tehlike oluşturabilecek riskler mevcuttur. Başlıca riskler akciğer zarının yırtılması, damarların yaralanmasına bağlı sorunlar ve ritm bozukluğudur.
- Kataterler toplardamar sisteminde daralma ve tıkanmalara yol açabilir. Bu ise fistül ve greft operasyonu şansınızı azaltabilir.
- Kataterler ile diyaliz için yeterli kan akımını  sağlayamaz  Bu ise yetersiz diyalize sebep olur.

 Kalıcı katater nedir?

Kalıcı katater daha uzun süre kullanılabilen bir katater çeşididir. Kalıcı katater cilt altında oluşturulan bir tünelden geçerek toplardamara girer. Katater üzerinde enfeksiyon yayılımını engelleyen bir keçe vardır. Ortalama kullanma süresi 6-12 aydır.

 Kalıcı kataterler hangi hastalarda tercih edilmelidir?

- Yaşam süresi beklentisi az olan ve genel durumu kötü hastalar
- Ciddi kalp yetmezliği bulguları izlenen hastalar
- Devamlı tansiyon düşüklüğü izlenen hastalar
- Kol ve bacaklarda fistül ve greft seçeneklerini kullanmış ve bu yöntemlerin uygun olmadığı hastalar
- Fistül ve greftin oluşturulmasının ve olgunlaşmasının uzun süre gerektireceği düşünülen hastalar.

Katater takılması öncesi nasıl hazırlık yapılmalıdır?

- İşlem öncesi 6 saat hiçbir şey yiyip içmeyiniz.
- Tansiyon ilaçları ve diğer ilaçlarınızı az miktar su ile alınız.
- Kan sulandırıcı ilaç kullanıp kullanmadığınızı doktorunuza bildiriniz. Doktorunuz önerdiğinde bu tür ilaçları kesiniz.
- Doktorunuza ağrı duymamanız için nasıl bir teknik uygulanacağını sorunuz.
- Şeker hastasıysanız ve insülin kullanıyorsanız işlem önceki dozunuz yapılmalıdır.

ARTERİOVENÖZ FİSTÜL AÇMA, TEKNİK BİLGİLER, STRATEJİ

İlk kez 1966 yılında Brescia ve Cimino tarafından gerçekleştirilen internal AV fistül günümüzde kronik hemodializ programının yürütülmesinde kullanılan en iyi yöntemdir. Hastanın ilk fistülü ne zaman açılmalıdır? Bir kronik böbrek hastasının AV fistülü, hemodializ tedavisinin başlamasından birkaç ay önce yapılmalıdır. Yani, hastanın kreatinin klirensi 15 ml/dk civarında iken AV fistülü hazır olmalıdır. Diabetik hastalarda bu süre biraz daha öne alınmalıdır. Radial arter normalde 20-30 ml/dk debiye sahiptir. Anastomoz sonrası bu akım 200-300 ml/dk'ya, matür bir AV fistülde ise 600-1200 ml/dk'ya kadar çıkar.

Arteriovenöz Köprü Greftler

Kronik böbrek hastasının kendi damarları ile AV fistül olanağı kalmayınca AV köprü greftler gündeme gelir. Başta ABD olmak üzere bazı ülkelerde özellikle sentetik greftler ilk alternatif olarak kullanılabilmekte iseler de, genel inanış köprü greftlerin daima ikinci alternatif olmaları yönündedir. AV köprü greftlerin bir dezavantajı da maliyetlerinin oldukça yüksek olmasıdır. AV fistüllerdeki gibi köprü greftlerde de öncellikle hastanın dominant olmayan üst ekstremitesi tercih edilmelidir. Ciddi hipotansif hastalarda alt ekstremite de kullanılabilir. Umutsuz bazı hastalarda ise aksiller arter-aksiller ven, femoral arter-aksiller ven, iliak arter ve ven, common iliak arter-inferior vena kava arasında köprü greftler kullanılabilir.

Greft yerleştirme tekniğinde önce uygulanacak arter ve ven disseke edilir, greft tünelle ciltaltına yerleştirilir.

Kalıcı damaryolu nedir ?

Kalıcı damaryolu  diyaliz hastalarının yıllarca diyalize girmelerine imkan veren uzun süreli kullanıma uygun yöntemlerdir. Kalıcı damar yolu yöntemleri:

-         Fistül ( Arteriovenöz Fistül): Atardamar ile toplardamarın kolda birleştirilmesi ile oluşturulan damaryolu seçeneğidir.

-         Greft (Arteriovenöz Greft): Damar yolunun atardamar ile toplardamar arasında yapay damar kullanılarak yapılmasıdır.

 

BUERGER HASTALIĞI (BUDAMA HASTALIĞI)

Tromboanjitis obliterans olarak ta bilinen buerger hastalığı orta ve küçük çaplı atar, toplar damarların ve sinirlerin sigaraya bağlı olarak gelişen tıkayıcı-iltihabi hastalığıdır. Damarlar  bir çeşit iltihabı pıhtı ile tıkanır ve  özellikle parmaklara giden kan akımını azalır ve sonuçta  parmaklarda şiddetli ağrı, bir türlü iyileşmeyen yaralar ve gangren ortaya çıkar.  
Hastalık genellikle 20 ile 40 yaşlarında erkeklerde başlar. Buerger hastalığında ayak ve elde özellikle istirahatte şiddetli ağrı ve yaralar vardır. Çoğu kez parmaklar kızarmış olduğu halde  soğuk ve ağrılıdır. Genelde parmaklarda basit nedenlerle başlayan ve bir türlü iyi olmayan çok ağrılı yara, iltihap veya gangren ortaya çıkar. Çoğu kez gövdeye yakın damarlar normal iken bacakta, kollarda uçlara yakın damarlar tıkalıdır ve kan tıkalı damarların çevresindeki küçük yandaş damarlar (kollateraller) aracılığı ile yetersiz olarak uçlara iletilir.  
 
Tedavi:

Tedavinin en önemli basamağı sigaranın bırakılmasıdır. Sigarayı bırakan kişilerde amputasyon (doku yada uzvun kesilmesi) riski çok düşüktür. Buna  karşın sigara bırakılmadığında yaralar iyileşmez yada tekrar açılır ve sonuçta çok sayıda amputasyon gerekebilir.

Buergerli çok az sayıda hastada damarlar bypass cerrahisi için uygundur. Çoğu hastada hastalık bu tedavilere cevap vermez ve uzvun kesilmesi gerekir.